Biện pháp thi công tầng hầm nhà phố & CHDV an toàn, chống sạt lở tuyệt đối

Biện pháp thi công tầng hầm cho nhà phố và tòa nhà căn hộ dịch vụ (CHDV) tại TP.HCM là tổ hợp các giải pháp kỹ thuật kết cấu ngầm bao gồm gia cố tường vây bằng cừ thép Larsen, lắp đặt hệ giằng chống Shoring chịu lực ngang, hạ mực nước ngầm và đổ bê tông chống thấm vách hầm. Việc tính toán và thực thi chuẩn xác quy trình này giúp ngăn chặn 100% nguy cơ sạt lở đất hố đào, bảo vệ an toàn tuyệt đối cho các công trình nhà dân liền kề và kiến tạo không gian để xe rộng rãi giúp gia tăng từ 15% đến 20% giá trị khai thác thương mại cho toàn bộ tòa nhà.

Tại một đô thị có mật độ xây dựng dày đặc như TP.HCM, quỹ đất dành cho bãi đậu xe ngày càng khan hiếm. Đối với các tòa nhà CHDV, văn phòng cho thuê hoặc nhà phố kết hợp kinh doanh từ 5 đến 7 tầng, việc sở hữu một tầng hầm hoặc bán hầm để xe máy và ô tô chính là yếu tố sống còn quyết định tỷ lệ lấp đầy phòng và mức giá cho thuê. Tuy nhiên, thi công đào đất sâu dưới lòng đất giữa hai vách nhà hàng xóm cũ kỹ luôn tiềm ẩn rủi ro pháp lý và kỹ thuật cực lớn nếu giao phó cho những đội thầu thiếu kinh nghiệm. Bài viết chuyên sâu dưới đây từ  Đức Tín Construction sẽ phân tích toàn diện quy trình kỹ thuật thi công tầng hầm chuẩn an toàn, giải pháp cừ Larsen – Shoring và tiêu chuẩn chống thấm bền vững suốt 50 năm.

1. Tại sao thi công tầng hầm tại TP. HCM là bài kiểm tra năng lực khắc nghiệt nhất?

Khác với việc xây dựng trên các khu đất trống trải tại khu đô thị mới, hơn 80% dự án nhà phố và tòa nhà CHDV tại các quận trung tâm TP.HCM (như Quận 1, Quận 3, Bình Thạnh, Phú Nhuận, Tân Bình, Quận 7, TP. Thủ Đức) đều nằm xen cài trong các khu dân cư hiện hữu hoặc hẻm nhỏ. Khi đào đất sâu từ 1.5m đến 3.5m dưới cốt vỉa hè để làm tầng hầm, công trình sẽ lập tức đối mặt với 4 thách thức địa chất và kết cấu khắc nghiệt:

• Nguy cơ sụt lún và nứt nhà liền kề: Nhiều ngôi nhà hàng xóm xây dựng từ hàng chục năm trước chỉ sử dụng móng đơn, móng gạch hoặc móng băng nông đặt ngay trên lớp đất mặt. Khi công trình bên cạnh đào hố móng sâu mà không có tường vây giữ đất kín khít, áp lực đất chủ động sẽ đẩy trồi đất dưới đáy móng nhà bên cạnh, gây nghiêng lún, nứt xé tường và dẫn đến đơn thư khiếu nại đình chỉ thi công.
• Áp lực mạch nước ngầm và túi bùn yếu: Nền địa chất tại nhiều khu vực ở TP.HCM có mực nước ngầm rất cao kèm theo tầng cát chảy hoặc bùn sét yếu. Nếu biện pháp chắn nước không triệt để, nước ngầm sẽ cuốn theo hạt cát chui qua khe hở vào hố đào, tạo ra hàm ếch rỗng bên dưới mặt đường và nền nhà lân cận.
• Không gian thao tác cơ giới chật hẹp: Đường vận chuyển nhỏ hẹp đòi hỏi nhà thầu phải tính toán chính xác kích thước xe cẩu, búa rung ép cừ, máy đào gầu nghịch và vị trí đặt trạm bơm bê tông để vừa đảm bảo tiến độ vừa không làm ùn tắc giao thông khu phố.
• Yêu cầu chống thấm ngược dưới áp lực thủy tĩnh: Đáy hầm và vách hầm là bộ phận ngâm mình thường xuyên trong lòng đất ẩm ướt. Chỉ cần một mạch ngừng bê tông xử lý cẩu thả hoặc một vết nứt co ngót nhỏ, nước ngầm sẽ lập tức thẩm thấu vào bên trong gây ẩm mốc, hư hỏng hệ thống điện và làm mất hoàn toàn công năng tầng hầm.

Để vượt qua bài kiểm tra năng lực này, Duc Tin Construction kiên định áp dụng tiêu chuẩn Chuẩn 3 KHÔNG: Không nứt – Không lệch – Không phát sinh ngay từ khâu khảo sát địa chất cho đến khi đổ bê tông khóa sàn tầng trệt.

2. So sánh các biện pháp gia cố vách hầm phổ biến hiện nay

Tùy thuộc vào độ sâu tầng hầm (bán hầm hay hầm chìm hoàn toàn), diện tích khu đất, tải trọng của các tòa nhà xung quanh và kết quả khoan khảo sát địa chất, kỹ sư kết cấu sẽ chỉ định phương pháp gia cố tường vây hố đào phù hợp nhất. Bảng dưới đây đối chiếu 4 giải pháp kỹ thuật gia cố vách hầm đang được áp dụng tại TP.HCM:

Dựa trên bảng phân tích kỹ thuật trên, Chủ đầu tư có thể nhận thấy rõ phạm vi ứng dụng thực tế cho từng loại hình công trình:

• Đối với phương án đào mở mái dốc (Taluy): Chỉ áp dụng được cho các biệt thự sân vườn có diện tích đất cực rộng, bốn xung quanh hoàn toàn không giáp vách nhà hàng xóm và chiều sâu bán hầm nông.
• Đối với giải pháp Ép cừ thép Larsen IV kết hợp hệ giằng chống Shoring: Đây là giải pháp kỹ thuật tối ưu và an toàn nhất hiện nay cho 95% công trình nhà phố, biệt thự phố và tòa nhà CHDV quy mô 1 hầm (hoặc bán hầm) cao từ 5 đến 8 tầng tại TP.HCM. Các thanh cừ lá sen (Larsen) bằng thép đặc chủng được liên kết với nhau bằng khớp nối khóa ngàm âm dương liên tục, tạo thành một bức tường thép chắn đất và chặn dòng chảy cát ngầm cực kỳ hiệu quả. Sau khi đổ xong vách bê tông tầng hầm và sàn tầng trệt, toàn bộ số cừ thép Larsen và hệ dầm thép Shoring sẽ được nhổ thu hồi lên, giúp Chủ đầu tư chỉ phải trả chi phí thuê vật tư và nhân công ép nhổ chứ không mất tiền chôn chết vật liệu dưới đất.

3. Quy trình 6 bước thi công tầng hầm chuẩn an toàn tại Duc Tin Construction

Nhằm đảm bảo sự minh bạch về kỹ thuật và giúp Chủ đầu tư dễ dàng giám sát từng giai đoạn, quy trình thi công tầng hầm nhà phố và tòa nhà CHDV tại Duc Tin Construction được chuẩn hóa thành 6 bước tuần tự theo tiêu chuẩn xây dựng Việt Nam (TCVN 9361:2012 và TCVN 4447:2012):

Bước 1: Khảo sát địa chất và Lập vi bằng hiện trạng công trình liền kề

• Trước khi đưa bất kỳ thiết bị cơ giới nào vào khu đất, kỹ sư trưởng của Đức Tín cùng Chủ đầu tư và đơn vị Thừa phát lại tiến hành khảo sát, chụp ảnh, quay video và lập Biên bản xác nhận hiện trạng (Vi bằng) đối với tất cả các ngôi nhà liền kề xung quanh. Mọi vết nứt cũ, độ nghiêng hoặc tình trạng thấm dột sẵn có của nhà hàng xóm đều được ghi nhận đầy đủ chữ ký để bảo vệ pháp lý tuyệt đối cho Chủ đầu tư, tránh tình trạng bị ăn vạ hoặc khiếu nại vô căn cứ trong quá trình thi công. Đồng thời, số liệu khoan khảo sát địa chất được phân tích để tính toán chiều dài cọc BTCT và chiều sâu chân cừ Larsen ngàm vào đất ổn định.

Bước 2: Thi công ép cọc BTCT đại trà và Ép cừ vây thép Larsen chu vi khu đất

• Sau khi định vị chính xác các trục tim mốc bằng máy toàn đạc điện tử, nhà thầu tiến hành ép cọc bê tông cốt thép chịu lực cho móng công trình (sử dụng phương pháp ép âm xuống dưới cốt đáy hầm dự kiến). Tiếp theo, máy ép tĩnh thủy lực hoặc búa rung chuyên dụng sẽ ép các thanh cừ thép Larsen IV (chiều dài từ 6m đến 12m) dọc theo toàn bộ chu vi ranh đất sát vách nhà hàng xóm. Các thanh cừ thép đan khóa ngàm chặt vào nhau tạo thành lớp tường vây khép kín, cô lập hoàn toàn vùng đất hố đào bên trong với nền móng của các nhà lân cận.

Bước 3: Lắp đặt hệ văng chống Shoring thép hình và Đào đất cơ giới phân lớp

• Nguyên tắc sống còn khi đào tầng hầm là tuyệt đối không đào một mạch xuống tới đáy hầm rồi mới chống giữ. Tại Đức Tín, công tác đào đất và lắp giằng Shoring được thực hiện đan xen từng lớp:
  • Lắp hệ dầm bo (Waler) và thanh chống (Strut): Khi máy đào hạ cốt đất xuống khoảng 1.0m đến 1.2m đầu tiên, đội ngũ kỹ sư lập tức hàn lắp hệ dầm thép hình H300x300 hoặc H350x350 chạy vòng quanh ép sát vào bụng tường cừ Larsen.
  • Gia cố giằng góc và giằng ngang: Các thanh thép hình chịu lực lớn ( I300 hoặc H350) được lắp chéo ở 4 góc và văng ngang qua lòng hố đào, tạo thành một bộ khung xương thép khổng lồ giữ chặt bốn mặt tường cừ không bị chuyển vị dù chỉ 1 milimet.
  • Đào đất đến cốt đáy móng: Sau khi hệ giằng Shoring đã khóa chặ
  • t chuyển vị ngang của vách đất, máy đào mới tiếp tục múc đất từng lớp xuống đến cao độ đáy đài móng và đáy sàn hầm theo đúng bản vẽ thiết kế.

Bước 4: Hạ mực nước ngầm, Đổ bê tông lót và Thi công kết cấu Đáy hầm

• Khi đào đến cốt đáy hầm, kỹ sư tiến hành tạo các rãnh thu nước nhỏ dẫn về các hố ga thu nước tạm và đặt máy bơm chìm hoạt động liên tục để hạ mực nước ngầm, giữ cho bề mặt hố đào luôn khô ráo. Ngay sau đó, một lớp đá 4x6 đầm chặt và lớp bê tông lót đá 1x2 mác M100 dày 10cm được trải kín toàn bộ đáy hầm và đáy đài móng. Trên mặt sàn bê tông lót phẳng sạch, công nhân tiến hành gia công lắp dựng cốt thép Việt Nhật/Pomina cho đài cọc, dầm móng, hố thang máy (Pit thang máy) và hai lớp thép sàn đáy hầm trên hệ con kê bê tông đúc sẵn đúng quy cách.

Bước 5: Đặt băng cản nước Waterstop và Đổ bê tông Đáy hầm, Vách hầm

• Bê tông thương phẩm mác M300 đến M350 có trộn phụ gia chống thấm chuyên dụng được bơm đổ liền mạch cho toàn bộ hệ đài móng và bản sàn đáy hầm. Điểm mấu chốt quyết định khả năng chống thấm của tầng hầm nằm ở vị trí mạch ngừng thi công (nơi tiếp giáp giữa sàn đáy hầm đổ trước và vách đứng tầng hầm đổ sau):
  • Lắp đặt băng cản nước PVC Waterstop: Trước khi đổ bê tông đáy hầm, kỹ sư Đức Tín cho lắp cố định dải băng cản nước PVC Waterstop V200 hoặc V250 chạy dọc suốt chu vi chân vách hầm (một nửa chiều rộng băng cản nước ngập trong bê tông sàn đáy, nửa còn lại nhô lên để ngàm vào bê tông vách hầm).
  • Dán thanh trương nở Hyperstop: Kết hợp quấn thanh cao su trương nở chống thấm dọc theo khe mạch ngừng và cổ ống xuyên vách để chặn đứng 100% đường đi của nước ngầm.
  • Đổ bê tông vách hầm: Sau khi lắp dựng cốt thép hai lớp cho vách hầm và ghép cốp pha phủ phim kín khít, bê tông chống thấm mác cao được đổ và đầm dùi kỹ lưỡng từng lớp, tạo nên bức tường bê tông cốt thép dày từ 20cm đến 30cm phẳng mịn, đặc chắc.

Bước 6: Đổ bê tông khóa sàn tầng trệt, Rút cừ Larsen và Bù cát lấp khe hở

• Sau khi vách bê tông tầng hầm và hệ cột, dầm sàn tầng trệt đã được đổ bê tông và đạt cường độ chịu lực theo tiêu chuẩn (bản sàn tầng trệt lúc này đóng vai trò là thanh giằng cứng vĩnh cửu giữ ổn định cho bốn bức vách hầm), nhà thầu mới tiến hành tháo dỡ hệ khung thép Shoring. Bước cuối cùng nhưng cực kỳ quan trọng là quy trình nhổ thu hồi cừ thép Larsen: ngay khi từng thanh cừ được rút lên khỏi mặt đất, công nhân của Đức Tín lập tức bơm nước và nhồi cát vàng hạt mịn kết hợp vữa xi măng lấp đầy ngay vào khoảng khe hở vừa rút cừ, triệt tiêu hoàn toàn hiện tượng rỗng đất gây lún nền nhà hàng xóm về sau.

4. Giải pháp chống thấm tầng hầm 3 lớp bảo vệ công trình.

Một tầng hầm chỉ thực sự thành công khi hoàn toàn khô ráo, thông thoáng trong suốt quá trình khai thác hàng chục năm sau đó. Bên cạnh lớp bê tông cốt thép chống thấm và băng cản nước Waterstop ở giai đoạn kết cấu, Duc Tin Construction triển khai thêm hệ thống chống thấm và thoát nước chủ động đa lớp:

• Quét màng chống thấm hóa chất chuyên sâu: Toàn bộ bề mặt trong của sàn đáy hầm, vách hầm và khu vực hố Pit thang máy sau khi vệ sinh mài phẳng đều được xử lý bằng hóa chất chống thấm gốc xi măng polyme hai thành phần Sikatop Seal 107 hoặc màng chống thấm tinh thể thẩm thấu sâu vào mao mạch bê tông.
• Thiết kế rãnh thu nước ram dốc 2 tầng: Tại vị trí đường dốc (Ram dốc) dẫn xe từ ngoài đường xuống hầm, Đức Tín luôn bố trí 01 rãnh thu nước mưa cắt ngang ở đầu dốc và 01 rãnh thu nước thứ hai ở chân dốc có nắp đan thép chịu lực, ngăn không cho nước mưa từ mặt đường tràn xuống lòng hầm.
• Hệ thống hố thu nước ngầm (Sump Pit) và bơm tự động: Tại góc thấp nhất của tầng hầm luôn được thiết kế hố thu nước tập trung kết hợp lắp đặt cặp máy bơm chìm có phao cảm biến tự động; ngay khi mực nước rửa sàn hoặc nước mưa tạt vào dâng lên đến vạch cài đặt, máy bơm sẽ tự động kích hoạt đẩy nước lên hệ thống cống thoát nước đô thị.

5. Cách tính chi phí xây dựng tầng hầm nhà phố & CHDV năm 2027

Khi lập ngân sách đầu tư cho công trình có tầng hầm, Chủ đầu tư cần phân biệt rõ hai khoản mục chi phí gồm: Chi phí kết cấu & hoàn thiện tầng hầm (tính theo hệ số diện tích m²) và Chi phí biện pháp an toàn gia cố vách hầm (Cừ Larsen, hệ Shoring tính theo khối lượng thực tế).

Cách tích hệ số diện tích tầng hầm:

Để Chủ đầu tư dễ dàng kiểm soát ngân sách mà không lo bất kỳ khoản chi phí ẩn nào, phòng Dự toán của Đức Tín sẽ bóc tách rõ ràng trong Bảng dự toán khối lượng (BOQ) ngay sau khi khảo sát hiện trường:

• Phần kết cấu bản thân tầng hầm (150% - 200% diện tích): Đã bao gồm toàn bộ chi phí đào đất hố móng, vận chuyển đất đổ đi, bê tông cốt thép sàn đáy hầm, vách hầm, cột hầm, ram dốc lên xuống và công tác chống thấm vách hầm tiêu chuẩn.
• Phần biện pháp thi công an toàn (Cừ Larsen & Hệ giằng Shoring): Phụ thuộc vào chu vi lô đất (số lượng thanh cừ Larsen cần ép), độ sâu hố đào và tải trọng các nhà liền kề. Khoản mục này được liệt kê độc lập theo đơn giá ca máy ép nhổ và phí thuê vật tư thép hình theo tháng thực tế, giúp Chủ đầu tư tối ưu hóa từng đồng vốn đầu tư.

Đặt lịch khảo sát đất và tư vấn biện pháp thi công tầng hầm cùng Duc Tin Construction

Thi công tầng hầm là hạng mục kỹ thuật phức tạp bậc nhất, nơi chỉ một sự chủ quan nhỏ về địa chất hay việc cắt giảm hệ giằng chống Shoring cũng có thể đánh đổi bằng hàng trăm triệu đồng tiền đền bù lún nứt nhà hàng xóm và sự đình trệ của toàn bộ dự án. Hãy trao gửi phần nền móng quan trọng nhất của công trình cho một Tổng thầu có đầy đủ năng lực kỹ thuật, trang thiết bị hiện đại và kinh nghiệm thực chiến dày dạn tại TP.HCM.

Liên hệ ngay với Duc Tin Construction để đặt lịch khảo sát khu đất hoàn toàn miễn phí. Đội ngũ Kỹ sư trưởng Kết cấu hơn 10 năm kinh nghiệm của chúng tôi sẽ trực tiếp có mặt tại hiện trường trong vòng 24 giờ để mang đến cho bạn giải pháp toàn diện nhất.

Duc Tin Construction